در خانوادة زنبور عسل، زنبورهای كارگر به چند گروه تقسیم می شوند و وظایف متفاوتی بر عهدة آنها گذاشته می شود. گروهی تغذیة بچه ها و ملكه، گروهی تمیزكردنِ كندو و گروهی نیز نگهبانی از كندو و كنترل ورود و خروج زنبورها را به عهده دارند و زنبورهای نر همراهِ ملكه از كندو خارج شده و با فاصلة بسیار زیادی از كندو جفت گیری می كنند.


نودونه درصد فعالیت كلونی زنبور عسل، به وسیله ی زنبورهای كارگر انجام می شود. پس از اینكه ملكه، تخم ها را داخل ظروف شش گوشه قرار داد، زنبورهای كارگر آنها را در دمای 37 درجة ثابت نگهداری می كنند. زنبورهای كارگرِ محافظِ لاروها، كمتر به بیرون از كندو می روند و تغذیة آنها وظیفة دیگران است و دمای داخل كندو را برای نگه داری تخم ها ثابت نگه می دارند. برای تولد لارو زنبورهای كارگر 21 روز لازم است و در این مدت وظیفة مراقبت و ثابت نگه داشتنِ دمای كندو بر عهدة زنبورهای كارگر است. و چنانچه كندویی به كندوی دیگر اضافه شود، و زنبورهای كارگر نتوانند دمای كندو را ثابت نگه دارند تخم های اضافی از بین خواهند رفت.


با بررسی و تحقیقاتی كه روی زنبور عسل انجام شده، مشاهده می شود كه این موجود با الهام از وحی، مدفوع خود را بیرون از كندو و با فاصله ای مناسب انداخته و در فصل پاییز و سرمای زمستان تا حد امكان خود را نگه می دارد تا در یك روز آفتابی و نسبتاً گرم از كندو خارج شده؛ مدفوع خود را با فاصلة معینی به بیرون از كندو بیندازد.


داخل كندو با بره موم كه نوعی مادة الكلی است، ضدعفونی می شود. درب ورودی كندو به صورتی ضدعفونی می شود كه دست و پای هر زنبور عسل هنگام ورود به كندو به این ماده آغشته و درنتیجه ضد عفونی می شود.


اگر زنبوری هنگام جمع آوری شهد، آلوده شده باشد یا از شهد و گردة سمی و یا آلوده استفاده كرده باشد، به محض رسیدن به كندو، شناسایی و از ورود آن جلوگیری می شود و به این صورت كندو از آلودگی دور می ماند.


اگر آلودگی كندو به اندازه ای باشد كه برطرف كردنِ آن سخت و غیرممكن شود، زنبورهای سالم و ناسالم از هم جدا می شوند و زنبورهای سالم همراه ملكه به كندویی جدید و سالم مهاجرت می كنند.


فرآورده های زنبور عسل در ظروف مومی تجزیه ناپذیر، در جای تاریك و دور از اشعة خورشید با حرارتی مناسب ذخیره می شود. این ظروف مومی درب های نفوذناپذیر دارند. تخم ها و ژله رویال در وسطِ شانه ی عسل، گردة گل در اطراف تخم ها و عسل در اطراف گردة گل ذخیره می شوند.


اگر زنبور عسل نتواند به تخم های خود غذای كافی برساند و یا به نحوی تخم ها آلوده شوند، زنبورهاى كارگر تخم های آلوده را از داخل محفظه های شش گوشه برداشته و به بیرون از كندو در فاصلة مناسبی می اندازند و جای خالی تخم ها را توسط بره موم ضدعفونی می كنند.


زنبورهای كارگر از ورود حیوانات و حشرات موذی مانند موش، مورچه، زنبور وحشی و ... به كندو جلوگیری می كنند. آنها با این كار مانع ورود آلودگی به كندو می شوند. گاه موش ها وارد كندو می شوند اما پس از نیش خوردن بسیار می میرند. در این صورت به علت ناتوانی زنبورهای عسل در حمل موش، آن را ضدعفونی و مومیایی می كنند و خودِ زنبورهایی كه موش را نیش زده و مرده اند نیز از كندو بیرون انداخته می شوند.


زنبور عسل با گرفتن رطوبت عسل و گردة گل از فاسد شدنِ آن در مدت طولانی جلوگیری می كند. زنبور عسل برای تولید عسل از بهترین ها استفاده می كند. زنبورهای كارگر، نر و ملكه همگی از فرآورده های تولیدی بهره می برند.


در هر حال ما می توانیم چگونگی تولید، نگهداری و مصرف فرآورده های زنبور عسل را از خود او دریافت نماییم؛ زیراكه وحی غریزی برای تولید این چنین مادة شفابخش یاد شده در آیات سورة نحل جای تأمل دارد و برای دریافت شفای عسل می توانیم از خودِ زنبور عسل بیاموزیم.


منبع :کناب نوشیدنیهای شفابخش به قلم محمد مهدی صادقی